Literatura antyczna

Literatura antyczna to przede wszystkim mity. Mit to więc także samoświadomość odrębności kultury, jej tożsamość zapisana w wierzeniach, obyczajach, obrzędach i tradycjach.
Mitologia grecka, jako zbiór wierzeń, jest wyznaniem politeistycznym, tzn. uznającym istnienie wielu bogów.
Całość mitów można podzielić na kilka grup, w zależności od opracowywanej przez nie tematyki i zjawisk. Pierwszą grupę stanowią mity teogoniczne, a więc opowieści o bogach i ich naturze (np. mit o powstaniu z morskiej piany pięknej Afrodyty, o Atenie, która wyskoczyła z głowy Zeusa). Drugą grupę stanowią mity kosmogoniczne, a więc przedstawiające powstanie świata z chaosu i jego burzliwe początki (greckie 'kosmos' oznacza właśnie świat). Po narodzinach bogów i świata czas na narodziny człowieka- tym wydarzeniem zajmują się mity antropogeniczne (greckie słowo antropos oznacza człowieka). Jedną z wersji tego mitu jest wierzenie, że ludzi ulepił z miękkiej od własnych łez gliny późniejszy opiekun i dobroczyńca człowieka- tytan Prometeusz.
Kult ujęty w mity spełniał kilka zasadniczych funkcji, nie sprowadzających się jedynie do sfery sacrum. Funkcji sakralnej, a więc przedstawiającej sfery życia ludzkiego, jakimi się oni opiekują. Funkcja poznawcza rozumiana jest tutaj jako przedstawianie za pomocą mitów przyczyn takiego, a nie innego funkcjonowania świata. Są mity tłumaczące dlaczego po nocy następuje dzień, a po zimie wiosna. Tłumaczą dlaczego pada deszcz, dlaczego wieją wichry i biją gromy. Mity pomagały poznać, zrozumieć świat poprzez podanie przyczyn(niezrozumiałych dla człowieka archaicznego) zjawisk przyrody. Funkcja dydaktyczna to przede wszystkim zawarty w mitach swego rodzaju "kodeks postępowania", pewna moralność, której przestrzeganie pomagało w uzyskaniu opieki bogów, a której odtrącanie mogło sprowadzić boski gniew i karę. Mity zawierały w sobie całościowy światopogląd danej społeczności, regulowały całość ich życia kulturowego, cywilizacyjnego i społecznego, ustalały charakterystyczną dla siebie hierarchię wartości, modele postępowania, kultu, cechy charakteru itd.
Archetypiczność, uniwersalność mitów jest jedną z ich najważniejszych cech. Dzięki, typowości ukazywanych postaci, wartości, cech i sytuacji stały się one skarbnicą symboli, które widać choćby w ciągle używanych w językach i kulturach europejskiego kręgu cywilizacyjnego frazeologizmach. Czasem nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak wiele w naszym języku znajduje się powiedzeń, tak silnie wrośniętych w nasz język, że ich greckie, mitologiczne pochodzenie zupełnie zatarło się w odbiorze. Każdemu z członków naszej kultury nie sprawia kłopotu odgadnięcie, że "pięta achillesowa" to po prostu czyjaś słaba strona, że puszka Pandory- to ukryte niebezpieczeństwo. Taka jest właśnie funkcja symbolu- poprzez obrazowe przedstawienie ma odesłać umysł człowieka do głębszych treści.
Dlatego mity nierozerwalnie związane są z kulturą antyczną.