literatura-antyku.pl

Antyk

Antyk jest najstarszą uznawaną cywilizacją i kulturą naszego kręgu kulturowego, a także epoką najdłuższą, trwa bowiem bez mała tysiąc trzysta lat. Jej początki datuje się na przełom dziewiątego i ósmego wieku przed naszą erą (na ten czas określa się powstanie dwóch eposów Homera-  „Iliady" i  „Odysei"). Za datę końcową, symbolicznie uznaje się upadek Zachodniego Cesarstwa po zwycięskim najeździe Germanów na Rzym. Po upadku Rzymu rozpoczyna się epoka średniowieczna.
Mówiąc o kulturze antycznej, bardzo często mamy na myśli kulturę starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu.
W rozwoju kultury greckiej możemy wyróżnić 4 okresy:

Okres archaiczny (do pocz. V w. p.n.e.).Jego zawiązki stanowiły pieśni robocze, religijne i bohaterskie. Następnie z nich zaczęła się rozwijać poezja epicka, której szczytem była twórczość Homera i Hezjoda. W VIIw. p.n.e. pojawiła się poezja liryczna: elegia wojenna (Tyrtajos, Solon), refleksyjno moralizatorska i patriotyczna (Archiloch, Teognis), erotyczna (Mimnermos), liryka eolska (Alkajos, Safona, Anakreont), poezja chóralna (Symonides) oraz jamb (Archiloch). Z VI w. p.n.e. pochodzi bajka (Ezop), a z drugiej poł. – początek dramatu. Rozwijać się zaczęła historiografia (Hekotajos) oraz filozofia.
Okres klasyczny attycki (V i IV w. p.n.e.). Nastąpił wówczas rozwój tragedii (Ajschylos, Sofokles, Eurypides), komedii (Arystofanes). Rozwijała się także sztuka wymowy (Demostenes) i  historiografia (Tutlidydes). W dziedzinie filozofii działali sofiści, Sokrates, Platon, Arystoteles, cynicy, cyreniacy, w naukach przyrodniczych - Arystoteles,w matematycznych - Eudoksos, w medycynie - Hipokrates.
Okres hellenistyczny (330r. p.n.e. - 30r. p.n.e.) nazywany jest aleksandryjskim. Cechą charakterystyczną dla tego okresu był rozwój nauk . Literatura obejmowała: poezję liryczną (Kallimach), elegię miłosną, ajtilogiczną (wyjaśniającą powstawanie zwyczajów i kultów), idyllę (Teokryt), epigram erotyczny, biesiadny, refleksyjny, satyryczny, itp. Poezję epicką reprezentował epylion o treści mitycznej, epos dydaktyczny i historyczny oraz dramat. Filozofię reprezentowały szkoły: stoicka, epikurejska, sceptyczna i Akademia Platońska.

Okres rzymski (od 30 r. p.n.e. do 529r. n.e.), w którym Grecja zeszła do roli prowincji rzymskiej. W poezji wyróżniał się epigram, epos i epylion, w prozie zaś głównie historiografia o tematyce rzymskiej (Appian, Kasjusz) i biografia historyczna (Plutarch). Powstał i rozwinął się romans : przygodowy i pasterski. Ukazały się dzieła geograficzne (Klaudiusza i Ptolemeusza).Najważniejsze  prądy filozoficzne reprezentowali: Epiktet (hedonizm) i Plotyn (neoplatonizm). Zaczęła się rozwijać literatura chrześcijańska .
Mitologia, wierzenia stają się czymś w rodzaju linii papilarnych danej kultury, cywilizacji, czymś najbardziej dla niej pierwotnym, właściwym, oddzielając ją i odróżniając od innych kultur a jednocześnie łącząc i konsolidując tworzących ją ludzi


Podobne artykuły

Z literaturą antyczną nierozerwalnie związana jest biblia.

Jest to zbiór ksiąg Starego i Nowego Testamentu, uważany w tradycji judaistycznej (tylko Stary Testament) i chrześcijańskiej za Pismo Święte, księgę objawioną przez Boga.
więcej....