Literatura antyczna

Literatura antyczna wiąże się z teatrem w starożytnej Grecji. Dramat, obejmował sztuki tragiczne i komiczne. Sama forma tragedii ukształtowała się z pieśni pochwalnych na cześć boga Dionizosa, pana wina i winnej latorośli. Pieśni te to tzw. dytyramby. Z tych właśnie pieśni ukształtowała się z czasem forma dramatyczna, poprzez wyodrębnienie z występującego chóru kolejno trzech aktorów. To umożliwiło powstanie partii dialogowych. Tak z barwnych korowodów, pochodów pieśniarzy i tancerzy zrodziła się forma sceniczna. Pierwszego aktora wprowadził do tragedii Tespis, kolejnych Ajschylos i Sofokles. W przedstawieniach mogli brać udział jedynie mężczyźni, którzy odtwarzali żeńskie role. Charakterystycznym elementem przedstawień były więc maski oraz koturny- wysokie buty na platformach, które sprawiały wrażenie, że postaci, bohaterowie są „wyżsi", „ważniejsi". Była to forma podkreślania ich niezwykłości.
Nazwa gatunku wywodzi się od dwóch słów. Pierwsze z nich oznacza kozła (gr. tragos), drugie zaś pieśń (ode). Pieśń kozła to nawiązanie do początków tragedii, świąt na cześć Dionizosa, którego symbolem zwierzęcym był właśnie kozioł (towarzyszyli mu w orszaku satyrowie, pół ludzie - pół kozły). Akcja tragedii opierała się na zrębie fabularnym tworzonym przez zaistniały konflikt wartości, tzw. konflikt tragiczny, którego istotą był wybór, jakiego musiał dokonać bohater. Wybór ten musiał być dokonany między dwiema, równie ważnymi wartościami. Przez to każda z wybranych ścieżek musiała prowadzić do katastrofy. Jedna wartość z reguły reprezentowała wartości ludzkie, druga, nakazy boskie. W dodatku los bohatera zapisany był w wyroczniach, więc tak naprawdę niezależnie od własnej woli, chęci czynienia dobrze, każde postępowanie prowadziło go do klęski. Z kategorią tragizmu związanych było kilka zjawisk, między innymi pycha- hybris, przez którą bohater popełniał błąd, który rozpoczynał jego drogę do zagłady. Pycha prowadziła do zaślepienia- ate, w jakim postać dopuszczała się jakiegoś niedozwolonego czynu, za który musiała potem odpokutować. Ironia losu, bezradność człowieka budziły w widzach uczucia litości i trwogi, powodowały w nich swego rodzaju oczyszczenie tych uczuć- tzw. katharsis. Najważniejsze elementy konstrukcyjne tragedii antycznej to:
prolog- czyli wstep do dzieła, naszkicowanie postaci bohatera i konfliktu, parodos- pieśń chóru na wejście
epeisodion- epizod, akcja z aktorem
stasimon- komentarz chóru)
exodos- pieśń na wyjście chóru z orchestry (podwyższenia).
Tragedia kończyła się katastrofą, w epilogu wyjaśniano publiczności przyczyny tej klęski, wzywano do poszanowania boskich praw, przestrzegano przed ich łamaniem, wyjaśniano to, co zdarzyło się na oczach widzów.
Trzy najważniejsze nazwiska twórców greckiej tragedii to Ajschylos, Sofokles (jego najbardziej znane tragedie to „Król Edyp" i „Antygona" oparte na legendach tebańskich związanych z rodem Labdakidów), Eurypides.
Konstrukcja formalna tragedii opierała się na kilku zasadniczych wyznacznikach, kształtujących jej formę, treść, język. Po pierwsze, w tragedii obowiązywała zasada trzech jedności- a więc jedności czasu (akcja ograniczała się do czasu między wschodem