Najwybitniejszym poetą starożytnego Rzymu był Horacy

Najwybitniejszym poetą starożytnego Rzymu był Horacy.

Gatunkiem lirycznym uprawianym w antyku przez Horacego była pieśń. Pieśń wykonywano, podobnie jak całą poezję, z akompaniamentem instrumentów. Często także wzbogacano ją wizualnie, wprowadzając elementy taneczne. Pieśń jako samodzielny utwór literacki rozpropagował w swojej twórczości właśnie Horacy. Uprawiane przez siebie formy liryczne przedstawił w dwóch księgach, które zatytułował "carmina"- pieśni, nazywane też raczej odami (carmina to liczba mnoga od słowa carmen- pieśń. Czytamy więc tę carmen (pieśń) lub te carmina (pieśni)).
Dzisiaj określa się raczej dzieła Horacego nazwą ody, ponieważ termin „pieśń” jest bardzo rozległy, określający w zasadzie każdy utwór liryczny, niezależnie od objętości, treści, wersyfikacji, formy. Oczywiście, można rozróżnić najważniejsze, ogólne rodzaje pieśni, np. pieśń patriotyczną, pochwalną, religijną albo żałobną, miłosną lub filozoficzno-refleksyjną.
Z poezją żałobną (funeralną) związany jest gatunek trenu. Tren to wywodzący się ze starożytności gatunek liryczny, w którym wyrażano żal za zmarłym człowiekiem, najczęściej kimś ważnym, wartościowym, wybitnym lub bliskim. W trenie wymieniano i wychwalano cnoty zmarłego, wyrażano ból tych, co pozostali na ziemi, którzy muszą bez niego żyć dalej. Pod koniec trenu pojawiały się wersy uspokajające, wyrażające pogodzenie się z losem. W poezji polskiego renesansu mamy przykład wspaniałego opracowania trenu w twórczości Jana Kochanowskiego, który bazując na tradycyjnym układzie części tego wiersza, stworzył cały, rozbudowany cykl dziewiętnastu trenów. Są one poświęcone pamięci jego zmarłej córki Urszuli (to pierwszy przypadek, gdy tren ofiarowany został dziecku, a nie słynnej postaci).
Wśród gatunków lirycznych trzeba wymienić elegię, utwór melancholijny, silnie liryczny z elementami narracyjnymi. Elegia to wiersz poświęcony postaci bohatera, wodza, jakiejś wybitnej osobowości.
Po epoce epiki w antyku nastał czas rozkwitu gatunków lirycznych. Liryka obejmowała swoim zasięgiem utwory wierszowane, raczej zwięzłe w formie kondensującej przekazywaną treść za pomocą chwytów poetyckich, tropów, metafor. Wśród najpopularniejszych form lirycznych antyku należy wyróżnić epigramat. Jest to wiersz bardzo krótki, dosadny o wymowie satyrycznej lub- rzadziej- refleksyjnej. Gatunek ten wprowadził na przełomie szóstego i piątego wieku przed naszą erą do literatury Symonides. Rozszerzył jego pierwotne zastosowanie. Krótka, niemal jednozdaniowa forma epigramatów wykorzystywana była na nagrobkach. Stąd też wywodzi się ta forma, przekształcana później w małe arcydziełka liryki
Literaturę antyczną, jej najważniejsze wyznaczniki, rodzaje i gatunki, ujął w swojej „Poetyce" Arystoteles. Stworzył w ten sposób kanon literatury klasycznej obowiązujący w zasadzie do dziewiętnastego wieku i rozkwitu literatury i estetyki romantycznej. Gatunki wykształcone w antyku sąsię wzorcowymi formami wypowiedzi literackiej.
.