Literatura antyczna obejmuje kulturę starożytnej Grecji

Literatura antyczna obejmuje kulturę starożytnej Grecji i starożytnego Rzymu. Literaturę grecką możemy także podzielić według kryterium dominującego w danym czasie gatunku. To jest: wiek epiki (VII w. p.n.e.), epoka liryki (VII - VI w. p.n.e.), wiek dramatu (V w. p.n.e.) oraz epigramatu.
Zawiązek literatury rzymskiej stanowiły w poezji pieśni (religijne, robocze, obrzędowe, bohaterskie), formuły modlitw, przepisy prawne oraz mowy. W dramacie wystąpiły farsy (atellany). Początek literatury rzymskiej dało wystawienie w Rzymie tragedii i komedii greckich w łacińskich przeróbkach Liwiusza Andronikusa (też jego epika i liryka). Dużą rolę odegrała twórczość Cycerona (wymowa, historiografia, pamiętnikarstwo, filozofia spopularyzowana przez niego (stoicyzm) oraz Lukrecjusza (epikureizm)). Od III w. , czyli od upadku piśmiennictwa powstała i rozwijała się literatura chrześcijańska (działali apologeci: św. Augustyn, św. Hieronim (autor Wulgaty). Wśród poetów można wyróżnić : św. Ambrożego i Prudencjusza (zwanego Horacym chrześcijańskim).
Kolejny etap rozwoju kultury greckiej to przełom wieków piątego i czwartego przed naszą erą. Okres ten nazywany jest wiekiem filozofów, w tym właśnie czasie działają bowiem Sokrates, Platon i, najmłodszy z nich- Arystoteles.
W okresie piątym, kształtującym się na przełomie czwartego i trzeciego w. p.n.e. dominującym gatunkiem staje się epigramat (mistrzem tego gatunku był Kallimach z Cyreny) oraz idylla (twórczość Teokryta).
Filozofia prężnie rozwija się także w trzecim stuleciu przed Chrystusem. Powstają wówczas liczne szkoły filozoficzne, np. umiarkowani sofiści, cynicy, sławiący przyjemności zmysłowe hedoniści, wątpiący sceptycy, a także szkoły stoicka i epikurejska.
Z czasem w filozofii pojawiają się całe szkoły filozoficzne, w znaczeniu tworzenia się grup filozofów starających się wypracować wspólny pogląd na świat. Do najbardziej znanych szkół (w znaczeniu prądów filozoficznych) należeli z pewnością stoicy. Ich założycielem i przywódcą był Zenon z Kition. Według stoików naczelną zasadą życia, gwarantującą osiągnięcie szczęścia jest stosowanie do wszystkiego zasady złotego środka, umiarkowania, postępowania zgodnie z naturą. Człowiek powinien powściągać w sobie wszelkie emocje i afekty, ponieważ najważniejszą cnotą ludzką w ujęciu stoickim jest pełna kontrola nad swoim postępowaniem sprawowana przez chłodny, trzeźwy umysł. Kierowanie się rozumem, przy całkowitym wyciszeniu zbędnych i zaślepiających racjonalne myślenie emocji, stosowane w każdej sytuacji życiowej stało się ideałem stoickiego modelu życia.
Po okresie dominacji świata kultury greckiej dochodzą do głosu, około pierwszego wieku przed naszą erą Rzymianie. Jest to kultura znacznie późniejsza niż cywilizacja Greków, w dużej zresztą mierze Rzymianie przejmowali elementy kultury greckiej. Literaturę i kulturę antyczną nazywano klasyczną i uznawano za wzorcową.